“Diyarbekir Türkçesi”nden ilginç bir derleme yapılmıştır. Dikkatle okumanızda fayda vardır. Yakın zamanda yitirdiğimiz (28 kasım 2018) tarihinde kaybettiğimiz değerli Kürt yazar Mistefa Gazî’yi saygıyla anarak.

Diyarbekir Tarihinde Hüküm Süren Devletler M.Ö. 3000 - 1260 Hurriler M.Ö. 3000 - 1260 Mitanniler M.Ö. 1260 - 653 Asurlular M.Ö. 1260 - 900 Urartular M.Ö. 900 - 825 Bit Zamani Krallığı M.Ö. 825 - 653 Urartular M.Ö. 653 - 625 İskitler M.Ö. 625 - 550 Medler M.Ö. 550 - 331 Persler.

1232 - 1240 Eyyübi Hanedanlığı 1240 - 1257 Anadolu Selçukluları 1257 - 1259 Meyafarkin Eyyübileri 1259 - 1394 Moğol ve İhanlılar 1394 - 1401 Timur Dönemi 1401 - 1507 Akkoyunlular 1507 - 1515 Safeviler 1515 - 1923 Osmanlı İmparatorluğu DİNLERİN VE MEDENİYETLERİN ŞEHRİ DİYARBEKİR

Diyarbekir,1870 yılında yapılan ilk resmi nüfus sayımına göre kütüğe kayıtlı 21.372 kişi vardır, 9814 Müslüman, 6863 Ermeni gregoryan, 831 Ermeni Katolik, 1434 Süryani, 976 Keldani, 174 Süryani Katolik, 305 Rum Melkit, 55 Rum katolik, 659 Protestan, 280 Yahudi nüfus verilmektedir

Diyarbekir, Lice, Bırkleyn Mağaraları. Bu mağaralar antik çağda Dicle Nehri'nin doğduğu yer anlamındadır. Bırkleyn suyu önce yerin altından doğal bir tünelden gün yüzüne çıktığı yere de bırkleyn mağarası yada Dicle tünelide denilmiştir. Suyu çok soğuk ve serinlemek için uygundur.

Diyarbekir Silvan (Meyyafarkin) Hasuni Mağaraları. mağaralar ilk kez Mezolitik dönemde yerleşime sahne olmuş, daha sonra Hristiyanlığın yayılmasıyla Ortaçağ'da yerleşim özelliğini sürdürmüştür. Sarnıçlar, Su Havuzları, Kaya Kiliseleri, Demir Atölyeleri gibi yapılar bulunmaktaydı.

Diyarbekir, Eğil. Dağ Sincabı. Lakabı (sarı pişo)

Kar ancak bu kadar güzel yakışır bir kentte, Diyarbekir.

Kaç yol, ağlamaklı oluyorum geceleri, Asıl bizim aramızda güzeldir hasret Ve asıl biz biliriz kederi. Ahmed Arif Diyarbekir, Surları

Diyarbekir. Sur Bıyıklı Mehmet Paşa Cami, Buraya halk arasında Fatih Paşa veya Kurşunlu Cami de denilmektedir. Aslen Diyarbekir'li ve Kürt olan Mehmet Paşa, Bekiran aşiretine mensuptur. Bıyıklı Mehmet Paşa İdris-i Bitlisi'nin tavsiyesiyle padişah tarafından görevlendirilmiştir.

Diyarbekir evleri kentin iklim koşullarına göre şekillenmiştir. Kış aylarında ayrı, yaz aylarında ayrı her mevsimin farklı odalarda yaşandığı ve bu iklime özgü bir mimariyi yansıtmaktadır. Evler yine kent mimarisinin en belirleyici özelliği olan siyah bazalt taşından yapılmıştır.

Ateş, un, tandır… Dört mevsimin vazgeçilmezi tandır ekmeği. Diyarbekir tandır ekmeği. Fotoğraf: Ali Aşılı

"Bak,bıyığım buz tuttu, üşüyorum da, Zemheri uzadıkça uzadı, Seni baharmışın gibi düşünüyorum, Seni, Diyarbekir gibi, Nelere, nelere baskın gelmez ki, Seni düşünmenin tadı” 17 Mayıs 1959 • Pazar Postası Ahmed Arif

"Hasret geçmeyi bekler, Tokluk kalmayı, Umut çoğalmayı, İnsan sevgiyi bekler, Sevgi ise insanı." Nihat Behramoğlu Diyarbekir. Yenikapı, 2012

"Kaç yol, ağlamaklı oluyorum geceleri, Asıl bizim aramızda güzeldir hasret Ve asıl biz biliriz kederi." Ahmed Arif

Nivîskar û ronakbîrê me yê hêja Mehmet Emîn Bozarslan wefat kir. Ew ê bi berhemên xwe her di dilê me de be. Serê gelê Kurd sax be. (Değerli yazarımız ve aydınımız Mehmet Emin Bozarslan vefat etti. Eserleriyle her zaman kalbimizde olacak. Kürt halkının başı sağ olsun.)

Dil kâdim olunca, ezgisi de, tınısı da güzel oluyor...